Dzieci mają niezwykłą umiejętność zadawania pytań, na które dorośli czasami sami muszą chwilę pomyśleć.
„Dlaczego pada deszcz?” „Skąd bierze się tęcza?” „Jak samolot może latać?” „A jak rakieta leci w kosmos?”
I właśnie od tego może zacząć się prawdziwa przygoda z nauką.
Najważniejsze pytanie często zaczyna się od „dlaczego?”
„Dlaczego?” To jedno z najczęściej powtarzanych słów w dziecięcym świecie.
- Dlaczego pada deszcz?
- Dlaczego śnieg jest biały?
- Dlaczego Słońce świeci?
- Dlaczego wieje wiatr?
- Dokąd lecą ptaki?
- Dlaczego w Afryce jest cieplej?
Dla dorosłego to czasami po prostu kolejne pytanie, na które trzeba znaleźć odpowiedź. Dla dziecka to coś znacznie ważniejszego. To próba zrozumienia świata.
Dziecko, które pyta „dlaczego?”, często właśnie się uczy. Nie dlatego, że zapamiętuje kolejną informację. Dlatego, że chce wiedzieć więcej.
I właśnie tę ciekawość warto pielęgnować.
Nauka nie musi zaczynać się od lekcji
Kiedy myślimy o nauce, często wyobrażamy sobie książki, zeszyty, zadania i szkolne ławki. Ale dzieci uczą się na długo przed tym, zanim pójdą do szkoły.
Uczą się, kiedy obserwują kałużę po deszczu. Kiedy zastanawiają się, dlaczego samolot nie spada. Kiedy próbują zbudować wieżę z klocków i sprawdzają, jak wysoko uda się ją postawić. Kiedy patrzą w niebo i pytają, dlaczego Księżyc czasami wygląda inaczej.
Ciekawość pojawia się pierwsza. Wiedza przychodzi później.
Dlatego zamiast od razu podawać dziecku gotową odpowiedź, czasami warto odpowiedzieć: „A jak Ty myślisz?”. I pozwolić mu poszukać własnego rozwiązania.
Dziecko nie potrzebuje wykładu. Potrzebuje odkrycia.
W Storylandii bardzo zależało nam na tym, żeby tworzyć historie, które nie brzmią jak lekcja.
Dlatego powstała „Akademia Małych Odkrywców” — edukacyjno-przygodowa seria dla dzieci, w której każdy odcinek zaczyna się od pytania dotyczącego świata. Wiedza pojawia się poprzez przygodę, rozmowę i obserwowanie tego, co dzieje się wokół bohaterów.
Bo zwykle łatwiej zapamiętać coś, co zobaczyliśmy i przeżyliśmy, niż coś, co ktoś po prostu kazał nam zapamiętać.
Zamiast: „Dzisiaj nauczymy się, jak powstaje deszcz.” — jest: „Skąd właściwie bierze się deszcz?” A potem zaczyna się poszukiwanie odpowiedzi.
Zosia, Kuba i Niko ruszają na poszukiwanie odpowiedzi
W „Akademii Małych Odkrywców” dzieci poznają Zosię, Kubę i liska Niko.
Zosia jest ciekawska i dociekliwa. Zadaje pytania i prowadzi swój Notatnik Odkrywców. Kuba lubi budować, eksperymentować i sprawdzać, jak działają różne rzeczy. A lisek Niko jest ich spokojnym przewodnikiem. Nie daje od razu gotowych odpowiedzi — pomaga bohaterom samodzielnie dojść do rozwiązania.
I właśnie dlatego dzieci nie są tutaj tylko słuchaczami. Mogą razem z bohaterami zastanawiać się:
- „A co ja myślę?”
- „Czy to może działać właśnie tak?”
- „Co by się stało, gdyby…?”
To niewielka zmiana, ale robi ogromną różnicę. Bo zamiast słuchać odpowiedzi, dziecko zaczyna szukać odpowiedzi razem z bohaterami.
Od deszczu aż po kosmos
Pytania w Akademii nie mają małego kalibru.
- „Skąd bierze się deszcz?”
- „Gdzie rodzi się tęcza?”
- „Dlaczego śnieg jest biały?”
- „Dokąd lecą ptaki?”
- „Dlaczego w Afryce jest cieplej?”
- „Skąd biorą się góry i wulkany?”
- „Dlaczego wewnątrz Ziemi jest tak gorąco?”
- „Co sprawia, że Słońce świeci?”
- „Jak to możliwe, że samoloty latają?”
A potem robi się jeszcze ciekawiej.
- „Jak rakiety lecą w kosmos?”
- „Dlaczego planety krążą wokół Słońca?”
- „Skąd bierze się wiatr?”
To tematy, które mogą stać się początkiem długiej rozmowy z dzieckiem. Bo być może po wysłuchaniu historii o rakietach pojawi się kolejne pytanie: „A co jest dalej niż kosmos?”
I właśnie o to nam chodzi. Nie o to, żeby dziecko znało wszystkie odpowiedzi. Tylko żeby chciało zadawać następne pytania.
„A jak Ty myślisz?”
To jedno z pytań, które rodzic może zadawać częściej.
Dziecko pyta: „Dlaczego pada deszcz?”. Możemy oczywiście od razu odpowiedzieć. Ale możemy też powiedzieć: „A jak myślisz?”. I posłuchać. Nawet jeśli odpowiedź będzie całkowicie błędna.
Bo właśnie wtedy robi się miejsce na myślenie.
Może dziecko wymyśli własną teorię. Może się pomyli. Może po chwili samo zmieni zdanie. I bardzo dobrze.
Nie każda przygoda z nauką musi od razu kończyć się poprawną odpowiedzią. Czasami najważniejsze jest samo szukanie.
Poza samym pytaniem zwrotnym pomagają jeszcze trzy drobiazgi:
- Zatrzymać się na chwilę. Pytanie zadane w biegu zwykle dostaje odpowiedź w biegu.
- Poszukać odpowiedzi razem — w książce, w atlasie, a czasem po prostu za oknem.
- Wrócić do tematu następnego dnia: „Pamiętasz, jak wczoraj pytałeś, dlaczego…?”.
Joanna Pach-Żbikowska zabiera dzieci w świat odkryć
„Akademię Małych Odkrywców” czyta dla Storylandii Joanna Pach-Żbikowska.
Jej głos prowadzi dzieci przez kolejne historie — od pierwszego pytania aż do momentu odkrycia odpowiedzi. W materiale przygotowanym do serii Joanna sama zaprasza dzieci do wspólnej wyprawy z Zosią, Kubą i liskiem Niko — od deszczu i wiatru aż po tajemnice kosmosu.
I właśnie taki sposób narracji był dla nas ważny. Nie „teraz będziecie się uczyć”. Tylko: „Chodźcie. Sprawdźmy, jak działa świat.”
Ciekawość świata jest początkiem każdej przygody
Można nauczyć dziecko wielu rzeczy. Można pokazać mu mapę świata. Można opowiedzieć o planetach. Można wytłumaczyć, skąd bierze się deszcz.
Ale największym prezentem może być coś jeszcze. Nauczenie go, że warto pytać.
Bo dziecko, które pyta „dlaczego?”, nie przeszkadza. Ono właśnie odkrywa świat. A każde kolejne pytanie może prowadzić do następnego odkrycia.
To właśnie jest główne przesłanie „Akademii Małych Odkrywców”: ciekawość świata jest początkiem każdej przygody, a każde pytanie prowadzi do nowego odkrycia.
Szkoła przyniesie odpowiedzi. Pytania warto zabrać ze sobą.
Wkrótce zacznie się szkoła. Pojawią się pierwsze lekcje, podręczniki, zadania i sprawdziany. Ale zanim zabrzmi pierwszy dzwonek, warto przypomnieć sobie, że nauka zaczyna się dużo wcześniej.
Na placu zabaw. W samochodzie. Podczas spaceru. W kuchni. Przed snem. Wszędzie tam, gdzie dziecko nagle zatrzymuje się i mówi: „Mamo, a dlaczego…?”.
Nie spieszmy się wtedy z odpowiedzią. Może właśnie to pytanie jest początkiem największej przygody.
Ciekawość to zresztą tylko połowa przygotowania do szkoły — o drugiej, czyli o tym, co dziecko czuje przed pierwszym dzwonkiem, pisaliśmy osobno.
„Akademia Małych Odkrywców” jest dostępna w Storylandii.
A jeśli dziś Wasze dziecko zada Wam pytanie, na które sami nie znacie odpowiedzi? Nie googlujcie od razu. Najpierw zapytajcie: „A jak Ty myślisz?”